واتساپ در روسیه به طور کامل مسدود شد؛ جایگزینی با اپلیکیشن دولتی مکس
در اقدامی تازه، دولت روسیه واتساپ را به طور کامل مسدود کرده است؛ این اقدام که بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر این پیام‌رسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، با هدف جایگزینی آن با یک اپلیکیشن داخلی به نام مکس صورت گرفته است. مکس که به عنوان نسخه‌ای مشابه وی‌چت و بدون رمزگذاری معرفی شده، از سوی دولت روسیه به عنوان جایگزین رسمی واتساپ ترویج می‌شود.
این محدودیت‌ها پس از سال‌ها هشدار و فشار قانونگذاران روسی اعمال شده است. در سال‌های اخیر، دولت روسیه تلاش کرده تا کنترل بیشتری بر فضای مجازی و پیام‌رسان‌ها اعمال کند و به ویژه اپلیکیشن‌هایی که متعلق به شرکت‌های خارجی هستند و از کشورهای غربی می‌آیند، را هدف قرار داده است. در همین راستا، شرکت متا که مالک واتساپ، فیسبوک و اینستاگرام است، در روسیه به عنوان یک سازمان افراطی شناخته شده و دسترسی به این اپلیکیشن‌ها محدود شده است.
مسدود شدن واتساپ تنها بخشی از سیاست‌های گسترده‌تر دولت روسیه برای کنترل ارتباطات دیجیتال است. در کنار واتساپ، تلگرام نیز که پیش‌تر به عنوان رقیب اصلی واتساپ شناخته می‌شد، مورد محدودیت‌های جدی قرار گرفته و دسترسی به آن کاهش یافته است. همچنین، دسترسی به یوتیوب نیز به طور قابل توجهی محدود شده است، هرچند هنوز مشخص نیست که این پلتفرم به طور کامل حذف شده یا خیر.
مقامات روسی دلیل این اقدامات را حفاظت از شهروندان در برابر کلاهبرداری‌ها و تهدیدات تروریستی عنوان کرده‌اند. آنها معتقدند که اپلیکیشن مکس که تحت کنترل دولت است، می‌تواند امنیت بیشتری را برای کاربران فراهم کند. با این حال، این سیاست‌ها با واکنش‌های منفی داخلی مواجه شده است، به خصوص در مناطقی که ساکنان آن به تلگرام برای دریافت هشدارهای امنیتی و اطلاعات مرتبط با درگیری‌های نظامی در نزدیکی مرزهای اوکراین وابسته هستند.
یکی از فرمانداران مناطق مرزی با اوکراین ابراز نگرانی کرده است که محدود کردن تلگرام می‌تواند جریان اطلاعات حیاتی را مختل کند و در شرایط بحرانی به ضرر امنیت منطقه تمام شود. این نگرانی‌ها نشان می‌دهد که محدودیت‌های اعمال شده ممکن است پیامدهای ناخواسته‌ای در حوزه امنیت و اطلاع‌رسانی داشته باشد.
از سوی دیگر، دولت روسیه در سال ۲۰۲۵ قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن، نرم‌افزارهای خارجی که از کشورهای «غیر دوستانه» می‌آیند، در فهرست نرم‌افزارهای محدود شده قرار می‌گیرند. این قانون به طور مستقیم شرکت متا و محصولات آن را هدف گرفته است و باعث شده تا دسترسی به این اپلیکیشن‌ها در روسیه به شدت محدود شود.
در مجموع، مسدود شدن واتساپ و محدودیت‌های گسترده علیه دیگر پلتفرم‌های خارجی نشان‌دهنده روند رو به رشد کنترل دولت روسیه بر فضای مجازی است. این سیاست‌ها که با هدف افزایش نظارت و کنترل اطلاعات انجام می‌شود، نگرانی‌هایی را در زمینه آزادی بیان، امنیت کاربران و جریان آزاد اطلاعات ایجاد کرده است. همچنین، جایگزینی پیام‌رسان‌های محبوب با اپلیکیشن‌های دولتی بدون رمزگذاری، می‌تواند به کاهش امنیت ارتباطات کاربران منجر شود.
با توجه به اهمیت پیام‌رسان‌ها در زندگی روزمره و نقش آنها در ارتباطات اجتماعی و اطلاع‌رسانی، تحولات اخیر در روسیه می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر کاربران و فضای دیجیتال این کشور داشته باشد. کارشناسان فناوری و حقوق دیجیتال بر این باورند که این روند ممکن است به محدود شدن دسترسی به اطلاعات و افزایش نظارت‌های دولتی منجر شود که پیامدهای آن فراتر از مرزهای روسیه نیز قابل مشاهده خواهد بود.